Bu araç nedir?
FENa ve FEUrea hesaplayıcısı, akut böbrek hasarında idrar ve serum biyokimyasıyla renal sodyum/üre atılım paternini gösterir.
Klinik yorumlama
Düşük FENa uygun klinikte prerenal paterni, yüksek FENa intrensek renal hasarı destekleyebilir; sonuç tek başına AKI nedenini kanıtlamaz.
Formül açıklaması
FENa = (idrar Na x serum kreatinin) / (serum Na x idrar kreatinin) x 100. FEUrea = (idrar üre x serum kreatinin) / (serum BUN x idrar kreatinin) x 100.
!Sınırlılıklar
- Diüretik kullanımı, kronik böbrek hastalığı, sepsis, kontrast ilişkili hasar ve glomerüler hastalık FENa yorumunu bozabilir.
- FEUrea için serum BUN ve idrar üre birlikte ve uygun zamanda alınmış olmalıdır.
- İdrar sedimenti, volüm durumu ve kreatinin trendi olmadan hesap tek başına yeterli değildir.
!Sık yapılan hatalar
- Diüretik kullanan hastada FENa sonucunu mekanik olarak yorumlamak.
- İdrar ve serum örneklerinin farklı zamanlarda alındığını gözden kaçırmak.
- FENa/FEUrea değerini idrar sedimenti ve klinik volüm muayenesinden bağımsız değerlendirmek.
Örnek hasta
Serum Na 138, idrar Na 20, serum kreatinin 2.1 ve idrar kreatinin 100 mg/dL ise FENa yaklaşık %0.3 çıkar; uygun klinikte prerenal patern lehinedir.
Kılavuz ve kaynak notları
- Espinel CH. JAMA, 1976.
- Carvounis CP ve ark. Kidney Int, 2002.
Sık sorulan sorular
Diüretik kullanan hastada FENa güvenilir midir?
Diüretikler idrar sodyumunu artırarak FENa yorumunu zorlaştırabilir. Bu durumda FEUrea ve klinik bağlam daha yardımcı olabilir.
FENa düşükse kesin prerenal AKI mı vardır?
Hayır. Düşük FENa uygun klinikte prerenal paterni destekler; tanı volüm durumu, idrar sedimenti ve seri böbrek fonksiyonu ile birlikte konur.